อันตรายจากการผสมเลือดชิดในสุนัข

       การผสมพันธุ์สุนัขนั้น ไม่ได้เพียงอาศัยความรู้เรื่องการเลือกวันผสมที่เหมาะสมแค่อย่างเดียว จำเป็นต้องอาศัยความรู้เรื่องวิธีการผสมพันธุ์สัตว์ที่ถูกต้องด้วย เพื่อจะได้ลูกสุนัขที่มีสุขภาพกายและสุขภาพทางใจ (อารมณ์) แข็งแรงตลอดไป

 

     ระบบการผสมพันธุ์สัตว์ (Mating system) ทุกชนิดรวมไปถึงสุนัขนั้น มีมากมายหลายวิธี หากเราแบ่งแยกตามความสัมพันธ์ทางเครือญาติ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ก็คือ การผสมต่างสายเลือด (Outbreeding) กับ การผสมแบบเลือดชิด (Inbreeding) ซึ่งแต่ละวิธีก็มีข้อดีและข้อเสียแตกต่างกัน สำหรับวันนี้ มุมหมอหมา จะขอเสนอความรู้เกี่ยวกับ อันตรายจากการผสมเลือดชิด ซึ่งเป็นประเด็นที่ผู้ผสมพันธุ์สุนัขควรต้องรู้ ... ก่อนอื่นเรามาทำความรู้จักกับการผสมเลือดชิดกันก่อน 

     การผสมเลือดชิด (Inbreeding) เป็นการการจับคู่ผสมพันธุ์ระหว่างสัตว์ที่มีสายเลือดเดียวกันและมีความสัมพันธ์กันแบบเครือญาติ ไม่ว่าจะเป็น ญาติสายตรง (พ่อ แม่ ลูก ปู่ ยา ตา ยาย) หรือญาติข้างเคียง (ลุง ป้า น้า อา ) เช่น พ่อผสมกับลูก แม่ผสมกับลูก พี่ผสมกับน้องท้องเดียวกัน เป็นต้น เหตุการณ์เช่นนี้สามารถเกิดได้เองในธรรมชาติ หรือเกิดขึ้นได้จากการกระทำของมนุษย์  

 

     ในโลกของสุนัขเราสามารถพบเห็นการผสมเลือดชิดได้ในหลายกรณี เช่น สุนัขป่าที่อาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง จึงผสมกันเองในฝูง หรือในสุนัขบ้านที่เจ้าของไม่ได้ป้องกัน จึงเกิดการผสมกันเองในหมู่เครือญาติภายในบ้าน หรือในฟาร์มเพาะสุนัขที่เลือกวิธีการผสมแบบเลือดชิด เพื่อให้ได้ลักษณะตามที่ตนต้องการ 

ทำไมต้องผสมเลือดชิด

 

     การผสมเลือดชิด ทำให้ความแปรปรวนทางพันธุกรรมภายในกลุ่มของสัตว์หรือครอบครัวเดียวกันลดลง เป็นประโยชน์มากสำหรับการสร้างสายพันธุ์แท้ใหม่ๆ หรือต้องการที่จะให้คงลักษณะของสายพันธุ์นั้นให้เหมือนเดิมไปตลอด เพราะการผสมเลือดชิดจะทำให้เกิดความสม่ำเสมอทางพันธุกรรม คล้ายกับการทำสำเนา ลูกสุนัขที่เกิดจากการผสมเลือดชิดจะมีลักษณะไม่ต่างจากพ่อและแม่  

 

     การผสมเลือดชิดเป็นการเพิ่มโอกาสที่ยีนจะอยู่ในสภาพที่เหมือนกัน (homozygosity) มากขึ้น ซึ่งหากเป็นการเข้าคู่กันในลักษณะของยีนที่เป็นคู่เหมือนที่ดีก็จะเป็นประโยชน์อย่างมาก เพราะเป็นลักษณะที่เราต้องการ แต่ในโลกของความเป็นจริง มันไม่เป็นเช่นนั้นเสมอไป เพราะก็มีโอกาสเช่นกัน ที่ยีนไม่ดีจะมาจับคู่กัน ซึ่งทำให้เกิดผลเสียและอันตรายต่างๆ ตามมา  

อันตรายของการผสมเลือดชิด

 

     การผสมเลือดชิด จะเพิ่มโอกาสในการแสดงลักษณะของยีนด้อยในประชากรมากขึ้น เนื่องจากเกิดความเสื่อมจากการเข้าคู่กันของยีนคู่เหมือนที่เป็นยีนด้อยดังกล่าว ลูกสุนัขที่เกิดมา อาจมีลักษณะเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางแย่ลง คล้ายการทำสำเนาต่อไปเรื่อยๆ ความคมชัดก็จะไม่เหมือนกับต้นฉบับ ซึ่งก่อให้เกิดอันตรายต่อน้องหมาในด้านต่างๆ ดังต่อไปนี้

 

     อันตรายต่อร่างกาย

 

     สุนัขที่เกิดจากการผสมเลือดชิด อาจมีลักษณะโครงสร้างร่างกายที่ผิดปกติแต่กำเนิด พบว่าอัตราการเจริญเติบโตจะลดลง (โตช้า) แคระแกร็น มีน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ เกิดความพิการต่างๆ เช่น ขายาวไม่เท่ากัน หูยาวไม่เท่ากัน หางกุด ปากแหว่ง เพดานโหว่ ตาทั้งสองข้างอาจมีขนาดไม่เท่ากันหรืออยู่ในตำแหน่งที่ไม่เหมาะสม มีหัวใจพิการแต่กำเนิด ฯลฯ ลูกสุนัขจะมีโอกาสเสียชีวิตได้ตั้งแต่แรกเกิด หรืออาจแท้งไปตั้งแต่อยู่ในท้อง

     อันตรายต่อสุขภาพ

 

     ปัญหาทางสุขภาพเป็นผลมาจากร่างกายที่ไม่สมบูรณ์ สุนัขที่เกิดจากการผสมเลือดชิดมักจะไม่แข็งแรง เจ็บไข้ได้ป่วยได้ง่าย มีภูมิต้านทานโรคต่ำ ติดโรคง่าย และรักษาให้หายขาดยาก เป็นโรคประจำพันธุ์ตั้งแต่อายุยังน้อย โรคที่มักพบในสุนัขที่เกิดจากการผสมเลือดชิด ได้แก่ โรคข้อสะโพกเสื่อม โรคหัวใจ โรคภูมิแพ้ โรคลมชัก โรคที่มีปัญหาเกี่ยวกับผิวหนัง ฯลฯ ผู้เพาะพันธุ์ที่ขาดความเข้าใจบางราย นิยมที่จะให้สุนัขผสมเลือดชิดเพื่อต้องการรักษามาตรฐานสายพันธุ์และคงลักษณะที่ดีภายนอกของพ่อแม่เอาไว้ แต่กลับทำให้เกิดปัญหาทางสุขภาพภายในร่างกายตามมา อย่างเช่น เกิดปัญหาเรืองตา ข้อสะโพก กระดูกสันหลัง และการหายใจในสุนัขพันธุ์ปั๊ก เกิดปัญหาหัวกะโหลกโต ทำให้ไม่สามารถคลอดได้เองตามธรรมชาติ ต้องช่วยผ่าคลอดในสุนัขพันธุ์บลูด็อก หรือเกิดโรคข้อสะโพกเสื่อมในสุนัขพันธุ์ลาบราดอร์ เป็นต้น 

     อันตรายต่อพฤติกรรม

 

     อิทธิพลที่มีผลต่อพฤติกรรมของน้องหมาประกอบขึ้นจาก 3 ปัจจัย ได้แก่ สิ่งแวดล้อม การเรียนรู้ และพันธุกรรม ปฏิเสธไม่ได้ว่าการผสมเลือดชิดส่งผลโดยตรงต่อพันธุกรรม และอาจมีส่วนก่อให้เกิดพฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์ได้ เช่น ก้าวร้าว ชอบไล่งับ ชอบวิ่งไล่รถหรือสัตว์ตัวอื่นๆ ชอบเล่นแรงๆ และเป็นสุนัขที่ไม่ฉลาดฝึกให้เข้าใจคำสั่งได้ยาก การเพาะพันธุ์สุนัขที่ประสบความสำเร็จ นอกจากจะได้ลูกสุนัขที่มีลักษณะร่างกายที่สมบูรณ์แข็งแรงแล้ว เราควรต้องใส่ใจเรื่องสุขภาพของจิตใจหรืออารมณ์ ด้วย

     ปัจจุบันผู้เพาะพันธุ์สุนัขส่วนใหญ่จึงหลีกเลี่ยงการผสมเลือดชิด เพราะว่าได้ไม่คุ้มเสีย จึงหันไปผสมแบบในสายเลือด (Line breeding) แทน ซึ่งเป็นการผสมสุนัขสายพันธุ์เดียวกัน แต่เป็นคนละเครือญาติกัน หรือเลือกที่จะผสมแบบต่างสายเลือดกันไปเลย เพื่อให้ได้มั่นใจว่าได้สุนัขที่มีสุขภาพแข็งแรง 

 

     แต่ก็ต้องยอมรับว่ายังมีผู้เพาะพันธุ์บางราย ที่ขาดความเข้าใจหวังผลทางลัด เลือกที่จะผสมพันธุ์แบบเลือดชิดอยู่ ซึ่งอาจได้ผลดีในช่วงแรกๆ เพราะลูกสุนัขที่เกิดมาจะมีลักษณะเด่นที่เหมือนพ่อหรือแม่ที่มีสายเลือดเดียวกัน แต่เนื่องจากขาดความหลายหลายทางพันธุกรรม ในอนาคตจึงทำให้ลูกสุนัขรุ่นถัดไปอ่อนแอลง

     ดังนั้น หากต้องการจะซื้อหรือรับสุนัขมาเลี้ยง เราควรศึกษาใบเพ็ดดีกรี ดูประวัติการผสมให้ดี ว่าสุนัขตัวนั้นเป็นลูกที่เกิดจากการผสมเลือดชิดในเครือญาติเดียวกันหรือไม่  เพื่อลดความเสี่ยงในการได้สุนัขที่ไม่แข็งแรง ซึ่งอาจเกิดปัญหาตามมาภายหลัง และที่สำคัญหากเพื่อนๆ เลี้ยงสุนัขรวมกันไว้หลายตัว แล้วแต่ละตัวมีความสัมพันธ์ทางสายโลหิตเดียวกัน แบบนี้เราต้องไม่ปล่อยให้เค้ามีอะไรกันเอง ควรแยกเลี้ยงในระยะที่สุนัขเพศเมียกำลังเป็นสัด หรือพาสุนัขไปผ่าตัดทำหมัน เพื่อป้องกันการผสมพันธุ์ไปเลยจะเป็นการดีที่สุด

 

 

 

ที่มา   ::     หมอต้น ด็อกไอไลค์  ,  น.สพ.ธีรภาพ มุสิกานนท์  ,  www.dogilike.com